Projectvoortgang – voorjaar 2021

Voor de deelprojecten gericht op de bestudering van (a) organisatorische, (b) socio-technische en (c) ethisch-politieke dimensies van morele verwonding verrichten de projectonderzoekers momenteel uitgebreide literatuurstudie. Daarnaast houden ze expertinterviews met onderzoekers, vakdeskundigen, geestelijk verzorgers, psychologen, gezondheidsprogrammaleiders, beleidsmakers, commandanten en militairen en politiepersoneel met traumagerelateerde problematiek. Ook nemen ze deel aan bestaande activiteiten op het gebied van ethiek en geestelijke gezondheid (zie bijvoorbeeld hier). Een beginpaper, met daarin een systematische literature review van relevante literatuur voor het thema contextdimensies van morele verwonding, is momenteel under review..

Event: Big Talk: Srebrenica. Never Again?

De val van Srebrenica markeert een donkere periode in de geschiedenis. In Nederland wordt het wel een ‘nationaal trauma’ genoemd. Onlangs werd er een Oscar-genomineerde film over uitgebracht, getiteld Quo vadis, Aida?, die overigens zowel grote lof als weerstand heeft opgeroepen, zoals vaker bij hooggevoelige thema’s als deze. Deze film is de aanleiding voor het volgende evenement.

Op vrijdag 4 juni 2021 bespreekt een panel of en hoe we als samenleving kunnen leren van onrecht uit het verleden, of en hoe ruimte voor verschillende perspectieven hierin relevant zijn, en welke rol kunst hierin kan spelen. Het panel wordt geleid door journalist en programmamaker Coen Verbraak – die vorig jaar een gelauwerde drieluik over Srebrenica maakte – en bestaat uit Alma Mustafic en Satko Mujagic (overlevenden van Srebrenica), Remko de Bruijne (Dutchbat-veteraan), Els Vandevorst (coproducent van Quo vadis, Aida?), theatermaker Boy Jonkergouw en historicus Marc van Berkel.

Het evenement vindt plaats op vrijdag 4 juni 2021, 19:00, en is gratis toegankelijk. Klik hier voor meer informatie.

Lezingen en workshops over moral injury voor behandelaars en ethici

Op 3 en 4 juni 2021 zullen teamleden van dit project online lezingen en workshops houden over moral injury voor onder meer psychologen, psychiaters en ethici.

Op 3 juni organiseert het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) het online symposium ‘Behandelingen in het psychotraumaveld’ (klik hier). Dr. Tine Molendijk zal hier een korte workshop voor behandelaars verzorgen. De deelnemers zullen hier zelf verschillende vragen bediscussiëren, waaronder: ‘Heeft het begrip morele verwonding meerwaarde voor mij als behandelaar?’ en ‘Is het morele oordeel van de behandelaar relevant in de behandeling?’.

Op 4 juni organiseert het Netwerk Ethiek Ondersteuning Nederland (NEON) het online congres: ‘Morele stress, morele moed, morele veerkracht en de rol van ethiekondersteuning’ (klik hier). Dr. Tine Molendijk zal hier een key note geven over de kansen maar ook de risico’s van de huidige populariteit van het begrip ‘moral injury’. Drs. Naomi Gilhuis zal een workshop verzorgen over de (de)politisering en (de)medicalisering van het begrip ‘moral injury’.

Projectgroep en Special Interest Group moral injury

Vanuit het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen (LZV) bestaat er behoefte om de kennis over moral injury te bundelen en expliciet te maken, zodat zowel hulpverleners als hulpzoekende veteranen beter weten wat veteranen kunnen verwachten als zij hiervoor hulp zoeken binnen het LZV. Daartoe worden er binnenkort twee initiatieven gestart.
 
Ten eerste een Special Interest Group (SIG) voor moral injury, onder voorzitterschap van Marit Schwarze, gezondheidszorgpsycholoog bij GGZ Drenthe. Geïnteresseerden voor de SIG kunnen zich aanmelden bij Britt Houweling, b.houweling@nlveteraneninstituut.nl.
 
Ten tweede een projectgroep moral injury, onder voorzitterschap van Jackie June ter Heide, klinisch psycholoog en senior onderzoeker bij ARQ Centrum’45. Het doel van de projectgroep is een document te formuleren waarin beschreven wordt hoe hulpvragen rond moral injury benaderd worden in de verschillende gelederen van het LZV (geestelijke verzorging, eerstelijn en tweedelijn).

Pilotprogramma “Zicht op je morele verwonding” door BNMO

In mei en september 2021 organiseert het BNMO weer retraiteweken voor morele verwonding. Dit programma is in 2020 opgezet, en bedoeld voor beschadigde (ex-)militairen, politieagenten en andere geüniformeerde beroepen. De projectonderzoekers van Project Moral Injury leveren een bijdrage aan dit programma door een presentatie en discussie over wat in de wetenschap bekend is over morele verwonding.



Doel van het programma is om inzicht te geven in wat morele verwonding precies inhoudt en om concrete handvatten aan te reiken met de eigen morele kwetsuur om te gaan. De BNMO is de onafhankelijke belangenorganisatie voor beschadigde (ex)militairen, politieagenten of andere geüniformeerde beroepen. Klik hier voor de ervaringen van de eerste deelnemers van dit programma in het BNMO-magazine de Kareoler (pagina 7). Klik hier voor meer informatie over het programma.

ARQ Themadossier Moral Injury

De bibliotheek van het ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum – één van de partners in ons projectconsortium – heeft een themadossier over morele verwonding aangemaakt voor onderzoekers, zorgprofessionals en geïnteresseerden. Klik hier voor deze overzichtelijke pagina die regelmatig wordt bijgewerkt. Bent u geïnteresseerd in een attendering over nieuwe literatuur voor zorgprofessionals? Meld u dan aan voor een mail-alert op de pagina.

Keynote op LZV Contactdag

Op 25 november organiseerde het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen (LZV) een landelijke contactdag voor alle medewerkers uit de LZV-keten. De contactdag vond online in talkshow-vorm plaats. De projectleider was hiervoor uitgenodigd om over moral injury te spreken. Ze deed dit samen met Dennis van der Kraats, een veteraan met persoonlijke ervaring met morele verwonding en initiatiefnemer en voorzitter van het Veterans Search Team. Hierna volgde een panelgesprek met psycholoog dr. Jackie June ter Heide, humanistisch raadsman Erwin Kamp en maatschappelijk werker Otjeh Bakarbessy. Zie hieronder of klik hier voor de videobeelden van dit gesprek.

Klik hier voor de website van Dennis en zijn vrouw Mariska met openhartige verhalen over de morele impact die de uitzending van Dennis had op hem en zijn gezin.

Toegankelijk artikel over moral injury & kort radio-interview over normvervaging

In de Militaire Spectator is een artikel verschenen van de projectleider van Project Moral Injury (klik hier). In grote lijnen en toegankelijke taal biedt dit artikel inzicht in onder andere moral injury ten opzichte van posttraumatische stress-stoornis en de rol van politiek en maatschappij in moreel verwondende ervaringen onder militairen. Ook worden er aanbevelingen voor de krijgsmacht gegeven, zoals realistische ethiektraining.



De aanbeveling van ethiektraining gaf de projectleider vandaag ook in het Radio 1 Journaal, waar ze naar aanleiding van het vandaag uitgekomen rapport over Australische oorlogsmisdaden kort werd geïnterviewd over normvervaging (zie hieronder, het gesprek met de projectleider begint na tweeënhalf minuut).

Webinar Morele verwonding bij zorgpersoneel in de COVID19-crisis

Op 10 juni 2020 gaven dr. Jackie June ter Heide en dr. Tine Molendijk (projectleider van Project Moral Injury) een webinar over morele belasting en moreel trauma bij zorgpersoneel in de COVID-19 crisis. Het vormde een van de drie webinars in een drieluik over de psychosociale gevolgen van de coronacrisis, georganiseerd door de Nederlandstalige Vereniging voor Psychotrauma (NtVP). Klik hier voor meer informatie.