De val van Srebrenica markeert een donkere periode in de geschiedenis. In Nederland wordt het wel een ‘nationaal trauma’ genoemd. Onlangs werd er een Oscar-genomineerde film over uitgebracht, getiteld Quo vadis, Aida?, die overigens zowel grote lof als weerstand heeft opgeroepen, zoals vaker bij hooggevoelige thema’s als deze. Deze film is de aanleiding voor het volgende evenement.

Op vrijdag 4 juni 2021 bespreekt een panel of en hoe we als samenleving kunnen leren van onrecht uit het verleden, of en hoe ruimte voor verschillende perspectieven hierin relevant zijn, en welke rol kunst hierin kan spelen. Het panel wordt geleid door journalist en programmamaker Coen Verbraak – die vorig jaar een gelauwerde drieluik over Srebrenica maakte – en bestaat uit Alma Mustafic en Satko Mujagic (overlevenden van Srebrenica), Remko de Bruijne (Dutchbat-veteraan), Els Vandevorst (coproducent van Quo vadis, Aida?), theatermaker Boy Jonkergouw en historicus Marc van Berkel.

Het evenement vindt plaats op vrijdag 4 juni 2021, 19:00, en is gratis toegankelijk. Klik hier voor meer informatie.

Een Engelstalig artikel is vanuit het project gepubliceerd in Military Psychology. Het artikel is het ‘beginpaper’ van het project, en bestaat uit een systematische review van de bestaande literatuur op het gebied van morele verwonding en een onderzoeksagenda. Het vormt de basis van het onderzoeksproject.

Het artikel bespreekt de mogelijkheden om met het concept ‘moral injury’ ons huidige begrip van trauma uit te breiden voorbij de individu- en pathologie-gerichte lens van het klinische domein. Hoewel de meeste onderzoekers dit potentieel van het concept erkennen en eveneens benadrukken, zo signaleren wij, richten de meeste onderzoeken zich toch slechts op klinische beoordeling, diagnose en behandeling. Dit artikel vormt een start van een beter begrip van de contextuele dimensies van morele verwonding. Door middel van een systematische literatuurstudie integreert het artikel inzichten uit de psychologie, filosofie, theologie en sociale wetenschappen in de spirituele/existentiële, organisatorische, politieke en maatschappelijke dimensies van morele verwonding. Zo wordt een interdisciplinair theoretisch fundament ontwikkeld voor contextgericht onderzoek en interventie.

Het artikel concludeert onder meer het volgende.

– Een contextueel begrip van morele verwondingen, met perspectieven uit de filosofie, theologie en sociale wetenschappen, is van vitaal belang.

– We hebben perspectieven nodig die zich richten op de spirituele/existentiële dimensie, om te onderzoeken hoe morele overtuigingen en verwachtingen, en mogelijke conflicten daartussen, een rol spelen bij het ontstaan van morele verwonding, en hoe morele verwonding op zijn beurt de morele overtuigingen en verwachtingen van een persoon kan veranderen.

– We hebben perspectieven nodig die zich richten op organisatorische, politieke en maatschappelijke dimensies, om te onderzoeken of en hoe de morele ‘gemeenschappen’ van bijvoorbeeld militairen en politie, zoals de eenheid, de organisatie en de samenleving als geheel, een rol spelen in bovengenoemde processen.

– We moeten onderzoeken of en hoe precies de ernst en vorm die een morele verwonding kan aannemen is gerelateerd aan culturele, materiële en structurele kenmerken van organisaties, en aan politieke en maatschappelijke factoren.

– Het zou vruchtbaar zijn om verder onderzoek te doen naar de waarde van thema’s en technieken zoals het Socratisch gesprek, (zelf)vergeving en purificatie- en reïntegratierituelen, en ook van interventies zoals stress- en ethiektraining, toenaderingsinitiatieven tussen de militaire/politieorganisatie en de samenleving, en pogingen tot politieke compensatie en genoegdoening.

Klik hier voor het open-access (vrij toegankelijke) artikel.